Ko‘pgina sharq mamlakatlari, Markaziy Osiyo davlatlari, jumladan O‘zbekiston hududida ham yashagan xalqlar azaldan bahorning kelishini, tabiat uyg‘onishini nishonlab kelishgan. Bayram sifatida esa bahorgi tun va kun uzunligi tenglashadigan kunni 20,21 ba’zi joylarda 22 mart kunini tanlashgan.

Navro‘zni nishonlayotgan bolalar. Samarqand. 19-asr.
Arqon ustida tomosha ko‘rsatayotgan dorboz. Xiva. 1890 yil/ Foto: fransuz fotografi M. Horde
Qo‘chqor urishtirish musobaqasi. Xiva. 20 asrning boshi/ Foto: Xudoybergan Devonov
Tomoshaga kelgan odamlar. Toshkent. 1928 yil/ Foto: O‘zArxiv

Qadim zamonlardanboshlab Ozarboyjon, O‘zbekiston, Eron, Afg‘oniston, Tojikiston va yana ko‘plab sharqiy o‘lkalarda bahorning — yangi yilning kelishini bayramlar bilan qarshi olishadi. Martning 21-sanasi Eron va Afg‘onistonda rasmiy taqvimning dastlabki birinchi kuni hisoblanadi. 2009 yil 30 sentabrda Navro‘z YuNeSKO tarafidan nomoddiy madaniy meros ro‘yxatiga kiritilgan, 2010 yil 23 fevralda esa BMT Bosh Assambleyasining 64-sessiyasida 21 mart “Xalqaro Navro‘z Kuni” deb e’lon qilingan.

Tomoshaga kelgan odamlar. Toshkent. 1930 yil/ Foto: O‘zArxiv
Tomoshaga ketayotgan odamlar. Samarqand. 1937 yil/ Foto: O‘zArxiv
Surnay chalayotgan musiqachilar. O‘zSSR. Yili noma’lum/ Foto: O‘zArxiv

Navro‘z sovet davrida O‘zbekiston va Markaziy Osiyoning boshqa qismlarida ochiq nishonlanmagan. Bir necha ming yillik tarixga ega bu bayram O‘zbekistonda ayniqsa 1980-yillarga kelib rasman taqiqlangani haqida ma’lumotlar bor. Ayrim tarixchilar bunga sababni aynan shu davrda milliylik tuyg‘usining kuchayishi bilan bog‘lashadi. Sobiq sovet davlatlarida Navro‘z o‘rniga 8 mart, qo‘shiqlarga atalgan bayramlar, “Mening shahrim kuni” kabilar nishonlagan.

Qo‘shiq bayrami. Toshkent. 1954/ Foto: O‘zArxiv
Qo‘shiq bayrami. Toshkent. 1954/ Foto: O‘zArxiv
Ostrovskiy nomidagi Pionerlar saroyi va Stalin nomidagi Pionerlar saroyi badiiy havaskorlik jamoalarining chiqishlari. Toshkent. 1955/Foto: O‘zArxiv
Ostrovskiy nomidagi Pionerlar saroyi va Stalin nomidagi Pionerlar saroyi badiiy havaskorlik jamoalarining chiqishlari. Toshkent. 1955/Foto: O‘zArxiv
“Paxtakor” stadionida Toshkent estrada festivali. Lenin eski Fordda (SSSR xalq artisti Shukur Burhonov). Toshkent. 1959 yil. Foto: O‘zArxiv
Bayram qilib o‘ynagan yoshlar. Toshkent. 1964. Foto: O‘zArxiv

 

Qo‘shiq festivali. Namangan viloyatining xalq cholg‘u asboblari orkestri, havaskorlar chiqishlari ishtirokchilari chiqish qiladi. Namangan. 1965 yil. Foto: O‘zArxiv
“Qiz-Qurman” o‘yinidagi musobaqa ishtirokchilari. Toshkent. 1970 yil. Foto: O‘zArxiv
Ayoz ota va Qorqiz Andijondagi Jomiy madrasasi maydonida. Andijon. 1971 yil. Foto: O‘zArxiv
Xo‘ja Nasriddin, “Mening shahrim kuni” bayrami. Namangan. 1986 yil. Foto: O‘zArxiv
A.Navoiy nomidagi teatr oldidagi ochiq maydoni, “Mening shahrim kuni” bayrami. Toshkent. 1986 yil. Foto: O‘zArxiv
Navro‘z bayramida kuylayotgan “Yalla” davlat vokal-cholg‘u ansambli. Toshkent. 1990 yil. Foto: O‘zArxiv

Mustaqillikdan keyin esa Navro‘z davlat miqyosida keng nishonlandi. 1991 yildan keyin Navro‘z umumxalq bayrami darajasiga ko‘tarildi.

Navro‘zda to‘y. Surxondaryo. 1993 yil. Foto: O‘zArxiv
Navro‘zda sumalak. Surxondaryo. 1993 yil. Foto: O‘zArxiv
Xalqlar do‘stligi saroyida umumxalq “Navro‘z” bayrami qatnashchilari. Toshkent. 1994 yil. Foto: O‘zArxiv
Nukus shahri aholisi Navro‘z bayramiga tayyorlanyapti. Qoraqalpog‘iston. 1995 yil. Foto: O‘zArxiv

 

 

Navro‘z bayrami kunlarida Toshkent shaxridagi O‘zbekiston mehmonxonasining tashqi ko‘rinishi. Toshkent. 1998 yil. Foto: O‘zArxiv

Suratlar O‘zArxiv agentligi tarkibidagi “Kinofotofono” hujjatlar arxividan olindi.

Fotolardan foydalanilganda Kun.uz manba sifatida ko‘rsatilishi shart.