Germaniyada Berlindagi “Rus uyi”ning ehtimoliy noqonuniy faoliyati yuzasidan siyosiy muhokamalar avj oldi. Xristian-demokratik ittifoq (XDI), “Yashillar” va Erkin demokratik partiya (ErDP) vakillari madaniy markaz sifatida faoliyat yuritayotgan muassasani yopish zarurligini bildirmoqda.
Bundestag deputati, XDIning tashqi siyosat masalalari bo‘yicha eksperti Roderix Kizevetter “Rus uyi” josuslik markazi sifatida foydalanilayotgan bo‘lishi mumkinligini da’vo qildi.
U 11-avgust kuni Welt TV telekanaliga bergan intervyusida o‘z gumonlariga bir nechta omilni asos qilib keltirgan. Jumladan, siyosatchining aytishicha, binoda 100 dan ortiq kishi istiqomat qiladi va ularning faoliyati haqida yetarli ma’lumot yo‘q. Shuningdek, u binoda elektr energiyasi iste’moli odatdagidan ancha yuqori ekanini ham shubhali holat sifatida ko‘rsatgan.
“Razvedka uskunalari bilan to‘ldirilgan markaz”
Kizevetterning ta’kidlashicha, “Rus uyi” ilgari haqiqatan ham madaniy muassasa sifatida faoliyat ko‘rsatgan bo‘lishi mumkin, ammo hozir vaziyat o‘zgargan.
U muassasani “ehtimol, razvedka uchun mo‘ljallangan uskunalar bilan to‘ldirilgan markaz” deb atab, u yerda Germaniyaga nisbatan do‘stona munosabatda bo‘lmagan shaxslar faoliyat yuritayotganini da’vo qildi.
Siyosatchi “Rus uyi”ni Germaniyaning zaifligi va Rossiya ta’sirining ramzi sifatida baholadi.
“Yashillar” partiyasidan Bundestag deputati, mudofaa masalalari bo‘yicha mutaxassis Sara Nanni ham muassasani yopish tarafdori. Uning aytishicha, partiya avvalgi “svetofor koalitsiyasi” hukumati davridayoq “Rus uyi” faoliyatini to‘xtatishga uringan, ammo bunga erisha olmagan.
Nanni ham ushbu muassasadan josuslik maqsadlarida foydalanilayotganiga ishonishini bildirdi. U, xususan, shubhali mobil aloqa va GPS signallariga ishora qilib, ular binoda kuchli signal uzatuvchi uskunalar bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatishini aytgan.
Deputat Germaniya hukumatining muassasani yopishdan bosh tortayotganini Kreml oldida “itoatkorlik” va zaiflik belgisi sifatida baholadi.
U Rossiya prezidenti Vladimir Putin bunday vaziyatdan provokatsiyalar va agressiv harakatlar uchun foydalanayotganini da’vo qildi. Nanni bunga misol sifatida Leypsigda Ukraina yuk samolyotiga dron urilgani bilan bog‘liq so‘nggi hodisani tilga olgan.
“Berlin markazida ozodlik dushmani o‘tiribdi”
Yevroparlamentning Erkin demokratik partiyadan deputati Mari-Agnes Shtrak-Simmerman ham “Rus uyi”ni yopish talabini qo‘llab-quvvatladi.
U Welt TV efirida “Berlinning qoq markazida ozodlik dushmani o‘tiribdi, biz esa shunchaki kuzatib turibmiz”, deya bayonot bergan.
Shtrak-Simmerman Germaniya federal hukumatini Rossiya bilan tuzilgan va 2026-yil oxirida muddati tugaydigan madaniy hamkorlik to‘g‘risidagi shartnomani uzaytirmaslikka chaqirdi.
Uning gumoniga ko‘ra, “Rus uyi”da kiberhujumlarni muvofiqlashtirish va josuslarni yuborish bilan shug‘ullanadigan shaxslar ishlashi mumkin. Siyosatchi Berlin rasmiylarining muassasani yopishdan bosh tortayotganini tanqid qildi.
Hukumat nega “Rus uyi”ni yopmayapti?
Germaniya hukumati esa masalaga ehtiyotkorlik bilan yondashmoqda. Rasmiy Berlinning tushuntirishicha, “Rus uyi”ni yopish uchun Rossiya bilan amaldagi tegishli kelishuvlarni bekor qilish talab etilishi mumkin.
Bu kelishuvlar, o‘z navbatida, Moskvadagi Gyote instituti faoliyatini ham tartibga soladi.
Germaniya Tashqi ishlar vazirligi rasmiy vakili Martin Gizening bildirishicha, ikki muassasaning faoliyati o‘zaro bog‘langan. Shu sababli ulardan biriga nisbatan ko‘riladigan keyingi choralar ikkinchisi uchun ham bevosita oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Sara Vagenknext ittifoqi yopilishga qarshi
Ayni paytda Germaniyadagi barcha siyosiy kuchlar ham “Rus uyi”ni yopish tarafdori emas.
Sara Vagenknext ittifoqining (BSW) Berlin bo‘limi rahbari Jozefin Tire muassasa faoliyatini saqlab qolishni qo‘llab-quvvatlagan. U rus tilida videomurojaat yo‘llab, bunday pozitsiya Rossiya hukumatini qo‘llab-quvvatlashni anglatmasligini ta’kidlagan.
Shuningdek, u “Rus uyi”ni saqlab qolish bo‘yicha BSW boshlagan petitsiyani qo‘llab-quvvatlashga chaqirgan.
Berlindagi “Rus uyi” rasman madaniy markaz sifatida faoliyat yuritadi. Biroq so‘nggi vaqtlarda uning Rossiya maxsus xizmatlari uchun niqob sifatida ishlatilishi mumkinligi haqida xabarlar tarqalmoqda.
WDR telekanali va Süddeutsche Zeitung nashri Fransiya hujjatlariga tayanib, muassasaning Rossiya maxsus xizmatlari bilan ehtimoliy aloqalari haqida xabar bergan.
“Rus uyi”ni Rossiya Tashqi ishlar vazirligiga bo‘ysunuvchi “Rossotrudnichestvo” davlat agentligi boshqaradi. Mazkur agentlik Yevropa Ittifoqi sanksiyalari ostida.
Shu bilan birga, “Rus uyi”da josuslik yoki kiberhujumlarni muvofiqlashtirish faoliyati olib borilayotgani haqidagi gaplar hozircha nemis siyosatchilari va OAVda keltirilayotgan gumon va da’volar bo‘lib, matnda ularning sud yoki rasmiy tergov natijalari bilan tasdiqlangani ko‘rsatilmagan.
