Bu gol 67 yil davomida faqat guvohlarning hikoyalarida yashadi. Endi esa uning videosi paydo bo‘ldi. Google DeepMind Pelening oilasi, tarixchilar va voqea guvohlari bilan hamkorlikda arxiv materiallari hamda xotiralarga tayanib, aktyorlar va generativ modellar yordamida ushbu vaziyatni qayta tikladi. U go‘yoki o‘sha paytda maydonda kamera turganday taassurot uyg‘otadi. Ammo bu yerda eng qiziq jihati tasvir emas, balki neyrotarmoq voqeani o‘ylab topmasligi uchun qanchalik katta mehnat sarflanganida.
«Rua Javari»dagi afsonaviy gol
O‘shanda Pele 18 yoshda edi. Bir yil avval u jahon chempioni bo‘lgan, ammo Mooka tumanidagi «Juventus» stadioni uni hushtakbozlik bilan qarshi olgandi. «Santos» 4:0 hisobida g‘alaba qozondi, Pele xet-trikka erishdi. O‘sha mashhur gol uchrashuvning ikkinchi bo‘limi 42-daqiqasida urildi.
Hujum Dorvalning jarima maydonchasiga uzatmasidan boshlandi. Keyingi voqealar haqida turli versiyalar mavjud va aynan shu jihat muhim ahamiyatga ega. Hozirgi rekonstruksiyaga ko‘ra, Pele avval to‘pni raqibi ustidan oshirib uni aldab o‘tadi, keyin esa to‘pni yerga tushirmasdan yana ikki himoyachi va Mao di Onsa laqabli darvozabon ustidan oshiradi. Darvozabon maysaga yiqiladi, Pele esa to‘pni boshi bilan bo‘sh darvozaga joylaydi. Hatto «Juventus» futbolchilari va hakam ham uni tabriklashadi.
Boshqa bir manbada yana bir himoyachi aldangani haqida yozilgan. Biroq Google voqeani to‘pni yerga tushirmasdan bajarilgan uchta ketma-ket fint sifatida qayta tiklashni ma’qul ko‘rdi.
Goldan so‘ng Pele raqib muxlislari turgan tribunaga yugurib borib, baland sakraydi va mushtini havoga ko‘taradi. «Santos» klubi uning mashhur gol nishonlash uslubi aynan o‘shanda paydo bo‘lganini ta’kidlaydi.
Gol qanday tiklandi?
Loyiha qariyb ikki yil davom etdi. Tarixchi Anita Lukkezi va uning jamoasi qariyb 2000 ta hujjat to‘pladi. Ular orasida gazetalardagi maqolalar, stadion chizmalari, xaritalar, oilaviy albomlar, muxlislar kiyimlari aks etgan suratlar va hatto bolalar chizgan rasmlar ham bor edi. Ish jarayonida jami 3600 dan ortiq tarixiy tasvirdan foydalanildi.
Guvohlardan faqat xotiralarinigina aytish so‘ralmadi. Futbolchilarning joylashuvi hamda hujum yo‘nalishini tiklash uchun ularga stadion maketi, arxiv suratlari va sxemalar ko‘rsatildi. Jamoa o‘sha kungi bulutli havo, stadionning eski arxitekturasi, futbolchilar libosi, butsalari va tribunalardagi muxlislarni ham alohida o‘rganib chiqdi. Chunki zamonaviy stadion bir necha marta qayta qurilgan va uni hozirgi holida suratga olib 1959 yilgi muhit sifatida ko‘rsatish mumkin emas edi.
«Bu shunchaki prompt yozish bo‘lgani yo‘q. Hammasi maydonning o‘zida boshlandi», - deydi Google AI & Gemini'ning ijrochi kreativ direktori Key Key Uoker. Aktyorlar o‘sha davr libosini kiyib, maxsus tayyorlangan og‘ir charm to‘p bilan kombinatsiyani takrorlashdi. Harakatlar oltita kamera yordamida suratga olindi. Shu tariqa algoritm uchun jismoniy asos - haqiqiy yugurish, sakrash, to‘qnashuvlar, oyoq va tananing holati yaratildi.
Asosiy texnologiya sifatida Veo 3 asosidagi Performance Control tizimidan foydalanildi. U videodan kaskadyorlarning aniq uch o‘lchamli geometriyasi va harakatlarini ajratib oldi. Ishchi kadrlarda futbolchilar ko‘k rangdagi raqamli figuralarga aylanishadi: inson harakati plastikasi saqlanadi, ammo tashqi ko‘rinish, kiyim va atrof-muhitni istagancha o‘zgartirish mumkin bo‘ladi. Tasvir qatlamlarga bo‘lindi. O‘yinchilar fondan alohida ajratildi, «toza» maydon hosil qilindi va har bir qism qayta ishlandi. Dublyor tanasiga yosh Pelening tashqi ko‘rinishi joylashtirildi, stadionga 1959 yilgi ko‘rinish qaytarildi, bulutli osmon va o‘sha davr maysasi tiklandi. Shuningdek, stadiondagi muxlislar va reportajni uyda radiodan tinglayotgan odamlar ham alohida yaratildi.
Veo 3 video va harakat, Gemini Omni bir vaqtning o‘zida suratlar va videolar bilan ishlash, Nano Banana Pro esa tasvirlardagi tashqi ko‘rinishni aniq saqlab qolish uchun qo‘llandi. Biroq generatsiyadan keyin ham film hali to‘liq tayyor bo‘lmagandi. VFX mutaxassislari to‘p harakatini muvofiqlashtirdi, ranglarni to‘g‘riladi va raqamli nuqsonlarni bartaraf etdi. Yakuniy rolik 2026 yildagi klipdek ko‘rinmasligi uchun kinotasma orqali qayta olindi.
«Santos» afsonasining ushbu mashhur golining dastlabki raqamli versiyasi 2004 yilda «Abadiy Pele» hujjatli filmida paydo bo‘lgan edi. O‘sha davr kompyuter grafikasi to‘p trayektoriyasini ko‘rsata olar, ammo topilgan arxiv tasmasi hissini bera olmasdi. Yangi ish esa aynan ishonchliligi bilan ajralib turadi. Uni ko‘rgan tomoshabinga bu topib olingan eski kadr emas, balki sun’iy intellektda tiklangan ko‘rinish ekanini eslatib turishga to‘g‘ri keladi.
